Алаяқтар біздің ақшамызға жетудің кез келген мүмкіндігі бар жерде тұзақ құрып қойған. Оның ішінде — онлайн-обменниктерде де. Бүгін біз долларды биткоинға (немесе керісінше) айырбастағанда қаражат жоғалту қаупі жоғары 7 сызбаны талдаймыз. Сондай-ақ цифрлық әмияндарымызды қорғау үшін қауіпсіздік шараларымен танысамыз.
1. Телеграмм-обменниктердегі алдау
Алаяқтық өте қарапайым әрі жылдам жүреді. Әдетте қолданушы скам-сервистерді Телеграм қауымдастықтарындағы жарнама арқылы табады. Бұдан кейін:
- Канал администраторымен байланысады немесе чат-ботқа жазады. Айырбас бағамдарын біледі. Олар әдеттегіден әлдеқайда тартымды болып көрінеді.
- Фиат валютасын аудару үшін реквизиттер алады. Әңгімелесуші USDT-ді көрсетілген әмиянға жіберуге уәде етеді.
- Ақша жіберілгеннен кейін жәбірленушіге қаражат жіберілгені расталып, монеталар бір сәтте түсетіні айтылады.
Алайда бірнеше минуттан кейін админ хат-хабарды өшіріп, клиентті бұғаттайды. Жәбірленуші әрі фиатсыз, әрі USDT-сіз қалады.
2. Жалған брокерлер мен банктердің қолмен жұмыс істейтін обменниктері
Алаяқ-брокерлер әлеуетті жәбірленушімен байланысып, жоғары табысқа уәде етіп, табыс табуды ұсынады. Қолдау көрсетеміз дейді — тек шотқа ақша аудару қажет, ал «жеке аналитик» тиімді мәмілені айтып отырады.
Бұдан кейін:
- Жалған брокердің менеджері белгілі бір валютамен «шотты толықтыруға» көмектесуді ұсынады. Ақшаны айырбастау үшін (мысалы, фиат теңгені USD немесе USDT-ке) олар «сенімді обменникті» қолдануға кеңес береді.
- Жәбірленушіні күмәнді ресурсқа бағыттайды, онда ол көрсетілген реквизиттерге ақшасын аударады. Қаражат жоғалып, тікелей алаяқтарға кетеді.
Мұндай қылмыстық байланыстарға мысалдар:
- жалған брокер Metierify және фальшивый сервис pre-xchng.com;
- клон-делдал Nisionomk және липовый обменник quicexchnge.com.
Сондай-ақ алаяқтар банктердің атынан да әрекет етуі мүмкін — мысалы, Vietnam Construction Commercial Joint Stock Bank, CBBank немесе мүлдем жоқ мекеме.
Алаяқтар жалған брокерлердің клиенттеріне қоңырау шалып, өзін заңгерлер ретінде таныстырады. Пайдаланушы алданғанын айтып, ақшаны жылдам әрекет етсе табуға болатынын жеткізеді.
Егер адам келіссе, қаражат «табылады». Бірақ оны шығару үшін валютаны конвертациялау, сақтандыру, курьерлік жеткізу, апостиль және басқа да ойдан шығарылған шығындарды төлеу қажет. Әрине, олар тағы да өздерінің қолмен басқарылатын платформасын ұсынады, сөйтіп алаяқтық сызбасы қайталанады.
3. Жалған обменниктер және арбитраж
Қылмыскерлер арбитражды жем ретінде қолданады. Болашақ жәбірленушілерді обменниктер мен биржалар арасындағы бағам айырмасынан жылдам табыс табу уәдесімен қызықтырады. Алайда соңында адам ақшасынан айырылады.
Классикалық алдау үлгісі
Алаяқтар сенімге кіру үшін минималды салымда азғантай қаражатты шығаруға мүмкіндік береді. Бірақ жәбірленуші соманы ұлғайтқан сәтте, одан «верификация», «транзакцияны бұғаттан шығару» және басқа ойдан шығарылған комиссияларды төлеуді талап етеді.
Мысал: біздің бір жазылушымыз Bybit биржасынан жалған обменник wennswap.io-ға $700 ADA жіберген. Кейін оған «верификацияны жоғарылату» үшін $180 төлеу керектігі айтылды. Абырой болғанда, ол биржа қолдау қызметіне жүгініп, бұл алаяқтық екенін анықтады.
Жалған обменниктердің клондануы
Жалған сервистер жиі бұғатталады, сондықтан олар бір-бірін клондап қайта пайда болады. Криптоарбитражға арналған Телеграм-каналдар осындай жобаларды жиі жарнамалайды: Free Pivot, Mon Dean, Crypto Lear және тағы басқа ондаған клондар.
«Арбитраж гурулары» арқылы танымал ету
YouTube жалған инфлюенсерлерге толы. Олар ақшаны биржадан децентрализденген әмиянға (мысалы, Trust Wallet), одан обменникке, кейін банк картасына аудару сызбасын насихаттайды. Мысалы, Relain атты ютубер жалған пікірлермен видеоларын толтырып, адамдарды swapbel.co және оның клондарындағы жалған обменниктерге тартқан.
Транзакцияны бұғаттан шығару үшін төлем
Алаяқтар әртүрлі сылтаумен қосымша ақы талап етуі мүмкін. «Аударым кептеліп қалды, оны итеру керек» немесе «қате жібердіңіз» деп сендіреді. Бірақ мақсат — көбірек ақша алу. Мұндай қулықтарға frydeep.com, webcentrica.com және autonev.com ресурстары қатысы бар.
Шынайы емес жоғары бағамдар
Жаңадан келгендер тым жоғары бағамға алданып қалады. Бір жазылушымыз criptoswap.ru обменнигінде Биткоин бағамын нарықтан 1 500 000 теңгеге жоғары тапқан. Ол пайда көрем деп ойлады, бірақ бұл — тұзақ еді.
Деректерді ұрлайтын обменниктер
Бәрі әдеттегідей басталады: қолданушы әмиянын жалған сервиске қосады. Бірақ ол рұқсат қолтаңбасын сұрағанда, токендерін ұрлап алады. Мұндай фишингпен Swapbel және оның клондары айналысады.
Қаражатты қайтару арқылы алдау
Бұл — екінші реттік алаяқтық. Кейде жәбірленушілерді жалған «чарджбэк заңгерлері» табады. Олар ұрланған ақшаны қайтарып береміз дейді, бірақ алдын ала төлем талап етеді. Ал клиент комиссияны төлеген соң, олар хабарласпай қояды.
4. Жалған токендермен сызба
Жағдайды елестетіп көрейік. Қолданушы Телеграмм-обменникке теңгені USDT-ке айырбастау туралы сұраныс жіберді. Алғашқы схемада сипатталған «слив»-тен айырмашылығы — админ ақшаны қабылдап, криптовалютаны адал түрде клиенттің әмиянына жібереді. Бірақ бұл USDT емес, әлдебір USD атты токен болады. Оның атауы ұқсас, бірақ ол басқа желіге тиесілі.
Негізінде бұл — ешкімге таныс емес, ғаламдық сұранысы жоқ «бос» токен. Алаяқтың ойы — құрбанның абайсыздығына сүйену: адам токен алғанын белгілейді, бірақ бір әріптегі айырмашылыққа назар аудармайды.
5. Лас ақшаны айналдыру
Кейде фиатқа айырбас «шартты түрде адал» өтеді. Бірақ кейін төлем картасына келгенде мәселе басталады. Мысалы, адам 1000 USDT-ті теңгеге айырбастайды. Ақша бір жолғы 600 мың теңге болып келмейді, оның орнына ондаған бөлшек төлемдер түседі: 3000, 4800, 14 400 теңге және т.б.
Бұл тәсіл — заңсыз ақша жымқыруды жасыру амалы. Қабылдаушы білмей қалуы мүмкін, бірақ кейін шотты төлем жүйесі бұғаттап, полиция немесе сотқа тартуы ғажап емес.
6. «Avito»-дағы алдау
Жәбірленуші хабарландыру тақтасында өте арзан тауар табады. Сатушы-мошенник «бірінші төлегенге берем» деп уәде етеді. Кепілдік үшін картасын және құжаттарының сканын көрсетеді. Жәбірленуші келіссе, оған обменникке байланған виртуалды картаның нөмірін береді.
- Жәбірленуші соңғы алушыны көрмейді, бәрі заңды сияқты көрінеді.
- Қызмет ақша қабылдап, оны криптовалютаға айналдырады да, аферистің әмиянына жібереді.
Соңында жәбірленуші әрі ақшасыз, әрі тауарсыз қалады.
7. Жалған домендер арқылы фишинг
Алаяқтар танымал обменниктердің атын клондап, ұқсас домендер жасайды. Әлеуметтік желілер мен іздеу жүйелерінде жарнама арқылы алға жылжытады. Топтар құрып, жәбірленушілермен «саппорт» атынан сөйлеседі. Жалған қатысушыларды қосып, төлемдер жасалып жатқандай иллюзия тудырады.
Алаяқ обменник пен сенімді сервис — қалай ажыратуға болады?
Ақшаңызды жоғалтпау үшін:
- Сайтты талдаңыз — ол дұрыс дизайнға, байланыс ақпаратына, қателіксіз мәтінге ие болуы керек. Клиенттік келісімде қисынды шарттар болуы тиіс. Жаңа құрылған (6 айдан аз) сервистер күмәнді. Сенімділердің нарықта кемі 2 жыл тарихы бар.
- Пікірлерді оқыңыз. Егер пайдаланушылардың үштен бірі қанағаттанбаса — жұмыс істемеңіз.
- Алдымен аз сома айырбастаңыз. Комиссия мен жылдамдықты тексеріңіз. Үлкен соманы бірден емес, бөліп аударған жөн.
Бұл сақтық шаралары сізді алаяқтардан қорғайды. Ал жақындарыңыз бен достарыңыз алданбасын десеңіз — осы материалды олармен бөлісіңіз.
