TikTok Shop — бұл онлайн-сауданың жаңа тренді, ол аттас әлеуметтік желінің жойқын танымалдығының толқынында нарықты дүр сілкіндірді. Бастапқыда қысқа бейнелерге арналған платформа енді әлдеқайда үлкен нәрсеге айналды: TikTok арқылы тікелей тауар сату мүмкіндігіне. Бұл тартымды естіледі — әрі сатып алушылар үшін, әрі сатуды бастағысы келетіндер үшін. Қос лайк пен миллиондаған амбициясы бар кәсіпкерлерге нағыз жұмақ дерсің!
Бірақ бәрі алғаш қарағандай оңай да, әдемі де емес. Жарқын уәделер мен әдемі қаптаманың ар жағында әдетте айтылмайтын «су астындағы тастар» жасырынып жатады. Сондықтан TikTok Shop брендімен жаңа аккаунт ашуға асықпас бұрын (олар соншама көп, шын мәнінде шатасып кетесің), істің мән-жайын байыппен бағалаған жөн.
Бұл мақалада біз даңғаза сөздер мен уәделердің артында шын мәнінде не тұрғанын талдаймыз: мұндай жобалар қандай артықшылықтар ұсынады, қандай тәуекелдер бар және аңқау оптимистерге неге сақ болған дұрыс. Ақыры, ақша туралы сөз болғанда, аздаған дені сау скепсис ешкімге кедергі емес.
TikTok Shop-тағы алаяқтық схема қалай жұмыс істейді: айлакерліктің талдауы
TikTok Shop-қа қатысты алаяқтық туралы көптеген оқиғаларды саралай отырып, егжей-тегжейлері әртүрлі болғанымен, алдау мәні өзгеріссіз қалатынын байқауға болады. Ендеше, осы схеманың негізгі тұстарын қарастырайық.
Қытайлық қызбен танысу
Соңғы уақытта алаяқтардың танымал әдісіне «азиялық қыздармен» танысу жатады. Жәбірленушіге қыздың атынан «қате нөмірге» жіберілген хабарлама келеді. Қарым-қатынас автоматты аудармашы арқылы жүргізіледі, бұл қылмыскерлерге тілдік кедергілерді айналып өтіп, әртүрлі елдердегі клиенттермен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Алдымен қыз өзін Қытайдан екенін айтып, Қазақстанға келуіне қарсы емес пе деп сұрайды. Кейіннен хабарламаны басқа адамға жібергенін мойындап, бірақ қазақтармен достасуға қарсы емес екенін, оларды жылы әрі қонақжай деп санайтынын жазады. Бұл әдіс сенімді тез орнатып, эмоционалды байланыс құруға көмектеседі. Қыз өз өмірі туралы айтып, сұрақтар қояды, осылайша жанашырлық пен жақындық тудырады.
Осыдан кейін алаяқ қыз маркетплейстен «сатып алуға» көмектесуді ұсынады. Күйбеңі мынада: бұғаттауларды айналып өту үшін бірнеше аккаунт қажет, сондықтан жәбірленушіге оның аккаунты арқылы көмектесуді сұрайды. Тіркелу тегін, бастапқыда ешқандай қаржы салуды талап етпейді — барлығы досқа көрсетілген қарапайым көмек сияқты көрінеді.
Қыз өзінің ішінде қаражаты бар аккаунтына қолжетімділік береді, осылайша адам алғашқы тапсырмаларды тез орындай алады. Жүйе алдымен сатып алу үшін ақша ұстайды, кейіннен аздаған табыспен қайтарады. Жәбірленуші баланс өсіп жатқанын көреді, 10-25 USDT аралығында шағын сомаларды шығара алады, бұл сенімді күшейтеді және «нақты табыс» иллюзиясын тудырады.
Алайда келесі күні-ақ шығынды тапсырмалар шыға бастайды — мысалы, минус 150 доллар. Жүйе жұмысты жалғастыру үшін депозитті толықтыруды талап етеді. Қыз жәбірленушіні ақша салуға көндіреді, тез қайтарылатынына сендіреді. Сомалар біртіндеп өседі: 60, 299 және одан да көп доллар. Адам «жұмысты тоқтатпас үшін» шотты жиі толықтыруға мәжбүр болады.
Ақыр соңында жиналған ақшаны шығару мүмкін емес, ал алаяқ қыз байланысын тоқтатып, жоғалып кетеді. Жәбірленуші бос әмиянмен және алданған сеніммен қалады.
Алайда келесі күні-ақ шығынды тапсырмалар шыға бастайды — мысалы, минус 150 доллар. Жүйе жұмысты жалғастыру үшін депозитті толықтыруды талап етеді. Қыз жәбірленушіні ақша салуға көндіреді, тез қайтарылатынына сендіреді. Сомалар біртіндеп өседі: 60, 299 және одан да көп доллар. Адам «жұмысты тоқтатпас үшін» шотты жиі толықтыруға мәжбүр болады.
Ақыр соңында жиналған ақшаны шығару мүмкін емес, ал алаяқ қыз байланысын тоқтатып, жоғалып кетеді. Жәбірленуші бос әмиянмен және алданған сеніммен қалады.
Алаяқтықтың жалпы тұжырымдамасы
Барлығы тартымды ұсыныстан басталады: міне, саған TikTok Shop деген бір алаң бар – немесе олар өздерін жиі атайтын атаулармен: TKmall, Tok Shop, Tikshop, TKTA, Timall, TikTokmall, Tik Tok, TShop және тағы бірнеше естіртетін нұсқалар. Басында бәрі тым зиянсыз көрінеді: жәбірленуші шағын сомаларды шешіп ала алатынын көреді — 10, 20, тіпті бірнеше мың доллар. Әрине, бұл адал табыс иллюзиясын тудырады, жүйеге деген сенім біртіндеп артады. Құдды «иә, жұмыс істейді, ақша салуға болады» дегендей.
Бірақ күтпеген жағдай шығады — едәуір соманы шешіп алу үшін алаң жаңа мәртебе төлеуді, жаңа деңгейді ашуды немесе «соңғы тапсырманы» орындауды талап етеді. Бұлай жасамасаң — бір тиын да берілмейді, жиналған балансқа қарамастан. Міне, ең қызығы осы жерде басталады.
Қалай салымдарды арттырады
Алдымен бәрі жеңіл табыс сияқты көрінеді. Жәбірленуші тіркеледі, сауда жасай бастайды, ал ақша криптовалюта арқылы енгізіледі — көбіне USDT, транзакциялар Binance секілді танымал биржалардан өтеді. Бәрі адал сияқты, өйткені шағын сомалар еш қиындықсыз шығарылады — әдетте 10-нан 2000 долларға дейін. Бұл негізгі сатып алудан бұрынғы «тегін дәм татуға» ұқсайды, тауардың сапалы екеніне сендіру үшін.
Сосын «соңғы тапсырмалар» мен «деңгей көтеру» кезі келеді. Мұнда сізден әлдеқайда көп ақша салуды сұрайды — кейде бірнеше мың доллар. Хат алмасуда сізді сәл ғана тағы қосымша ақша салуға көндіреді, негізгі соманы ашу үшін. Әрине, бұл тұзақ — сіз көбірек төлейсіз, ал уәде етілген төлем қол жетпес арман болып қала береді.
Психология барынша іске қосылады: құмарлық артады, адам несие алады, туыстары мен достарынан қарызға кіреді. Нақты оқиғалар бар, адамдар тек кезекті «ойын кезеңінен» өту үшін 5000 доллардан астам қарызға батқан, ал «тәлімгерлер» мен «көмекшілер» үнемі моральдық қысым жасаған.
Соңында, аккаунттағы баланс он мың доллардан да асып кетуі мүмкін, бірақ ақшаны кезекті салымсыз шығару мүмкін емес. Әрине, бұл «соңғы жарна» — ең ірісі, көбіне бұрынғы салымдардың барлығына тең немесе одан да көп.
Одан кейін «қуыршақ жүргізушілер» жай ғана жоғалады — хабарламаларға жауап бермейді, аккаунттарды бұғаттайды, ал ақшаны қайтару енді мүмкін болмайды. Қорытынды — мыңдаған доллар жоғалды, алдау күйзелісі және талай үміт үзілді. Жәбірленушілердің шығын мөлшері бірнеше жүзден бірнеше мың долларға дейін өзгереді — 400, 500, 2000, 5000 және тіпті 7000 доллар және одан да жоғары.
Жәбірленушілердің пікірлері: желідегі нақты оқиғалар
Интернеттегі қолданушылардың пікірлерін мұқият зерттесек, алаяқтықтың әдеттегі схемасы және бірдей әдістердің қайталануы анық байқалады. Міне, TikTok-шоптарға тап болған жәбірленушілердің бірнеше мысалы:
- Бір адам шамамен 6 миллион теңге салғанын айтты, ақшаны криптовалюта түрінде аударған. Платформада шамамен бір апта жұмыс істеген, бірақ кейін «тәлімгерлер» «соңғы тапсырманы» орындау үшін шамамен сондай соманы талап еткен. Әрине, ақша қалған жоқ.
- Тағы бір жәбірленуші Азиядан келген қызбен танысқанын, ағасынан 5000 доллар қарызға алып, оны жобаға салғанын айтты. Оның шотындағы баланс 10 000 долларға жуық өскен, бірақ қазір олар тағы 4000 доллар сұрайды, соңғы тапсырма одан да қымбат болатынын ескертуде. Барлық аударымдарды ол USDT арқылы Binance-те жасаған.
- Үшінші жәбірленуші әрдайым «тәлімгер» оны басқарып, әрі қарай не істеу керегін көрсететінін айтты. Соның кесірінен ол қазірдің өзінде 2000 доллар салған, бірақ ақшасын шығара алмай жүр, өйткені «соңғы тапсырманы» орындау қажет.
Осындай оқиғалар өте көп.
Олардың барлығы тек ұсақ-түйек бөлшектерінде ғана ерекшеленеді.
Қорытынды
Егер сізге криптовалюта аударымдары мен күмәнді онлайн-платформалар арқылы жеңіл табыс уәде етілсе — өте мұқият болыңыз. Кепілді қайтарым уәдесімен тағы да көбірек ақша салуға көнбеңіз.
Егер сіз шығынға тап болсаңыз, қосымша ақша енгізбеңіз және мүмкіндігінше тезірек құқық қорғау органдарына немесе криптовалюталық схемалардан қаражат қайтарумен айналысатын кәсіби мамандарға жүгініңіз.
Бұл ақпаратпен әлеуметтік желілерде бөлісуді ұмытпаңыз — мұндай алаяқтық туралы неғұрлым көп адам білсе, соғұрлым алаяқтардың сіздің достарыңызды және жақындарыңызды алдау мүмкіндігі азаяды.
