Web3 — еркін интернет пе әлде қаржылық тұзақ па? Алаяқтардың әрекетінің арқасында бұл терминді DeFi-технологиялардың дамуы емес, скам деп қабылдайтын қолданушылар көбейіп келеді. Желі жалған Web3-платформалар мен Telegram-боттардан толып кетті, олар керемет табысқа уәде береді. Пайдаланушылар монеталарды стейкингке қояды, цифрлық активтермен сауда жасайды, бірақ соңында әрдайым ақшасынан айырылады. Адал Web3-жобалар да беделіне зиян келіп зардап шегеді.
Алаяқтар децентрализденген интернет трендін қалай пайдаланып жүр және олардың қақпанына түспеу үшін не істеу керек — төменде айтып береміз.
Web3 — ол шын мәнінде не?
Бұл интернет дамуының жаңа эволюциялық сатысы. Егер Web2 дәуірінде деректер мен сервистер корпорациялардың бақылауында болса, қазір активтер мен қолжетімділікті басқару біртіндеп қолданушылардың қолына өтуде. Web2-нің айқын өкілдері — YouTube пен Facebook, олар пайдаланушылардың деректерін жинайды және контентті басқарады.
Web3-де бұл dApps — децентрализденген қосымшалар, олар деректерді блокчейнде смарт-келісімшарттар арқылы сақтайды және өңдейді. Мұнда инфрақұрылымның бірыңғай «қожайыны» жоқ. Идентификация мен активтер Coinbase Wallet, MetaMask сияқты жеке цифрлық әмияндарда сақталады. Олар логин мен парольдің орнына авторизация үшін де қолданылады.
Әрбір криптоәуесқой ашық бастапқы кодтың арқасында смарт-келісімшартты тексере алады, сондай-ақ блокчейн-эксплорер арқылы транзакцияны қадағалай алады. Бұл Web3-тің артықшылығы және оның негізгі ерекшеліктерінің бірі. Кез келген адам жобаны қателерге, қаржылық қақпанға немесе жасырын функцияларға тексере алады.
Web3 алаяқтардың қолында: олар оны алдау үшін қалай пайдаланады?
Алаяқтар күн тәртібіне бейімделе білу қабілетінің арқасында өмір сүреді. Ковид пандемиясы кезінде олар төлемдік схемалар арқылы алдады және Zoom аккаунттарын бұзды. «Жасыл» жалған инвестицияларды ілгерілетті. ЖИ-дің таралуы мыңдаған жалған «ақылды» бот жобаларының дәуірін ашты, олар керемет табысқа уәде берді, бірақ іс жүзінде салымшылардың әмияндарын тазалады.
Web3 те алаяқтардың құралына айналды. Олар «токенизацияланған экономикада инвестиция және табыс» үшін жалған платформалар жасайды. Бірақ блокчейнге қосылусыз және децентрализацияның еш белгісінсіз — қатысушылардың қаражаты жуликтердің бақылауына өтеді.
Көбінесе бұл кәдімгі Web2-сайттар — жалған брокерлердің, биржалардың, хайптардың сайттары немесе Telegram-боттар. «Web3» деген таңба тақырыпты толық түсінбейтіндерді тарту үшін қолданылады.
Алаяқ ресурстың сыртқы түрі сенімділік тудырады: ыңғайлы интерфейс, жеке кабинет, онлайн-чат бар. Пайдаланушыға «балансындағы» табыстың өсуін көрсетеді. Шындығында бұл жай сурет — инвестордың ақшасы әлдеқашан ұйымдастырушылардың шотына аударылған.
Жалған Web3-ресурстарынан қаражат шығару мүмкін емес. Алаяқтар ақша шешуге түрлі кедергілер қояды:
- салықтық/инкассациялық код енгізуді талап етеді;
- верификациядан өту үшін төлем жасауды сұрайды;
- сақтандыруға, салықтарға және басқа алымдарға шот шығарады;
- «біріккен шотқа» үлес қосуы тиіс бенефициарды қосуды талап етеді;
- аккаунтты себепсіз бұғаттап тастайды.
Алаяқтар көзбояушылық үшін беделді қаржылық реттеушілердің жалған лицензияларын жариялайды. Немесе офшорлық тіркеуді көрсетеді, бұл оларды салымшылар алдындағы жауапкершіліктен босатады.
Web3 атымен жасалған Telegram-боттар
Құпиялы Web3-ке онлайн-инвесторлардың қызығушылығының артуы алаяқтарға Telegram-боттарды ұнатқызды: оларды жасауға кететін шығын аз, ал пайдасы — максимум. Алданған салымшылар мына ресурстарды атайды:
- t.me/TradeZephyrBot;
- t.me/CoinsFlickerBot;
- t.me/MarketGlintBot;
- t.me/TokenRiseXBot.
Алаяқтарды қалай тануға болады? Олар «Web3 цифрлық активтеріне инвестиция», «стейкинг», «жеңіл ақша», бонустар сияқты эмоционалды маркетингтік ұрандарды қолданады. Күнделікті жылдам төлемдерді уәде етеді, ашкөздікке және ұсыныстың эксклюзивтілігіне қысым жасайды, «соңғы вагонға үлгеруге» асықтырады.
Мұндай платформалардың интерфейстері мен айла-шарғылары ұқсас:
- нақты графиктердің орнына анимациялық суретті көрсетеді және «баланс өсуін» сызады;
- чатта жалған мадақтаушы пікірлер жариялайды;
- жұмыс істемейтін жалған түймелер қояды (стейкинг, растау, шығару);
- верификация, сақтандыру, салық немесе аккаунтты бұғаттан шығару үшін жасырын төлемдерді міндеттейді;
- төлем алу үшін жалған брокерлерді қосады (Ecoriogo, Aventushg, Nisiomonk және басқалар).
Шын мәнінде алаяқтар жалған боттардың шаблондарын көшіреді де, тек атауы мен логотипін өзгертеді.
Алаяқтарды әшкерелейтін тағы бір белгі — төлем әдістері:
- бөтен тұлғалардың (дроптардың) карталарына аударымдар;
- фиатқа токен сатып алып, оны алаяқтың әмиянына жіберуді ұсынатын айырбастау пункттері;
- цифрлық валюталармен есеп айырысу.
Мұндай айла-шарғылар жуликтер үшін сақтандыру тәсілі болып табылады. Егер компания еш жерде тіркелмеген болса, лицензиясыз жұмыс істесе, келісімшарттар мен ашық төлем шарттарын жарияламаса, ақша аударымды даулаудың мүмкіндігі әлдеқайда азаяды.
Жалған Web3-ресурсқа тән тағы бір белгі — міндетті тіркеу талабы. Бұл Web2-платформаларға тән, бірақ децентрализацияға қайшы: мұнда әмиянды ғана қосу жеткілікті. Нәтижесінде қатысушының әмияны мен бот өзара байланыспайды, ал баланстағы қаражат қозғалысы блокчейн-эксплорерде көрсетілмейді. Шын мәнінде, алаяқтар құрбанды соңғы тиынына дейін тонау үшін спектакль қояды.
Web3-алаяқтық туралы алданған инвесторлардың пікірлері
Алаяқтар жиі жалған брокерлердің тәсілдерін пайдаланады — жеке де, комбинацияда да:
- Ақшаны пайдаланушының өзі шығаруын қабылдамайды: соманы бұғаттап, әкімшінің араласуын талап етеді. Әкімші қосымша төлемдерді (салық — соңғы соманың 30%-ына дейін, желілік алым, сақтандыру және т.б.) төлеуді айтады.
- Бенефициар тартуды талап етеді, сылтау ретінде ақшаны шығарудағы қиындықтарды алға тартады. Қатысушының жақыны «шоттарды біріктіру» үшін кепіл ретінде белгілі бір соманы төлеуі тиіс. Бірақ ақша жіберілген соң бот бұғатталып, жауап бермейді.
- «Аналитик» қосады, ол тиімді мәмілелер ұсынады деп көрсетеді немесе көші-трейдингте қолдау білдіреді, бірақ шын мәнінде депозитті жоғалтады.
- Жәбірленушілерді танысу қосымшаларынан іздейді немесе Telegram-да «кездейсоқ» сөйлесуді бастайды. «Қыздар» мен «жігіттер» адаммен жақындасып, кейін «ғажайып» Web3-бот арқылы табыс табатынын айтып тұзаққа түсіреді.
Зардап шеккендер Web3 атымен алдау 2025 жылдың жазында шарықтау шегіне жеткенін айтады. Жаңа жалған Telegram-боттар күн сайын пайда болады. Құрбандардың шығыны 5–7 мың долларға жетеді.
Алаяқты қалай тану және алданған жағдайда не істеу керек
Маңызды: Web3 — бұл боттар немесе сайттар емес, жаңа технологияны білдіретін жалпы термин. Ақша жоғалтпау үшін:
- Эмоцияға қысым жасайтын және шешім қабылдауға асықтыратын агрессивті жарнамасы бар платформалардан аулақ болыңыз.
- Сервистің заңдылығын тексеріңіз — лицензия, тіркеу, доменнің жасы. Алаяқтар анонимділікті жақсы көреді.
- Комиссияларды, сақтандыруды, салықтарды төлемеңіз. Бенефициарды қоспаңыз. Децентрализденген сервистер қаражат шығару үшін комиссия алмайды.
- Бейтаныстардың шақыруларын қабылдамаңыз. Жобаны танысыңыз ұсынса да, тақырыптық ресурстарда пікірлерін оқып шығыңыз.
- Егер сіз алаяқтарға ақша аударған болсаңыз, хат алмасулардың скриншоттарын жасаңыз, әмияндардың мекенжайларын және чектердің көшірмелерін сақтаңыз. Егер сіз жалған брокермен мәміле жасаған болсаңыз, ҚР ҚНРДА-ға шағымданған дұрыс, киберполицияға жүгініңіз. Сонымен қатар сандық чарджбэк мамандарымен байланысуға болады. Қаражатты қайтару мәселесімен заңгерлер мен блокчейн-талдаушылар айналысады.
Web3-қосымшалар пайда әкелуі үшін жақсы беделі және үлкен клиенттік базасы бар сервистерді қолданыңыз. Алтын таулар уәде ететін анонимді Telegram-бот — әрдайым алдау.
Бұл материалды достарыңызбен және әріптестеріңізбен бөлісіңіз, оларды алаяқтардан қорғау үшін.
